DAVUL, qadimiy qırımtatar uruv çalğı aletidir. Çeşitli isim ve modifikatsiyalarnen Orta Asiya, Kavkaz, Orta Şarq, Türkiye ve Balkan ülkelerinde yaşağan halqlarnıñ muzıkasında tarqatılğandır. Ukrain muzıka medeniyetinde davulnen bağlı «taraban» ve «türk davulu» adlı çalğı aletleri bar.
Qırımtatarlarnıñ halq icra sanatında davulnıñ eki türü bar: çubuqlı davul ve zilli davul. Bugün belli olğan tarihiy tasvirler ve vesiqalarğa köre, Qırımda farqlı zamanlarda meydanğa çıqqanlar. Çubuqlı davul aqqında daa eski bilgiler mevcuttır. O şuna beñzer: buzav terisinden farqlı qalınlıqtaki zarlar, keniş ağaç tögerek qabuqnıñ eki tarafına tarttırılır. O, er eki zarnıñ bağlanğanı qasnaqlarnıñ deliklerinden keçken bir ipten vastasınen tarttırılır. Bazı davullarnıñ qasnaqları yoq edi. Bunıñ içün ip, tamam davulnıñ zarlarında yapılğan deliklerden keçe edi.
İcracı, qalın zarğa ağır bir çoqmarnen, ince zarğa ise hafif bir çoqmarnen urar. Adet üzre, çoqmar küçlü ya da nisbeten küçlü parçalar ya da sinkop vezini urar. Aynı zamanda muzıkacılar, zayıf parçalarda çubuqnen vezinli figuratsiyalarnı yarata edi. Çoqusı allarda bu figuratsiyalar, icracınıñ improvizatsiyasına esaslana edi. Davul çalğan insanğa davulcı deyilir.
Qırımtatarlarnıñ davulğa sevgisi, halq ağız yaratıcılığınıñ eserlerinde aydın şekilde körünir. Böylece, 19. asırnıñ icret türkülerinden birinde halq bu sözlerni yırlağan: «Ketecekmiz Qırımdan, ey yar, davulsız toyday». Böylece, vatanını terk etmege mecbur olğanlar, qırımtatarlarnıñ olmağanı Qırımnı davulsız toyğa beñzetken ediler. Toy merasimindeki «Sağır boyu» türküsinde de davulnı añğan sözler rastkelir: «Teşik davul, çontuq zurna, bu ne keregim toyu».
Tarihiy menbalarda davul, bu türlü onlarca çalğı aletinen cenk çağlı taqımı ceetinde añılır. 17. asırnıñ belli türk seyaatçısı E. Çelebi, öz yazmalarında bunı tasvirlegen. Bunen beraber davul, «davulcılar» adlı taqımlarnıñ vastasız iştirakçisi edi. Onıñ terkibinde 2 zurna, davul ve dare ediler. Birazdan zurnalar borazan, klarnetnen deñiştirilgen, kemane qatılğan. Bu çalğı aletleri, halq bayramlarında ve ananeviy toy merasimlerinde çalınğan. P. Durov, qırımtatarlarnıñ yaşayışını tasvirlegende kemane, zurna, dar ve davul çalğan muzıkacılar taqımını belgiledi.
Çabuqlı davul, 20. asırnıñ ekinci yarısına qadar qırımtatarlarnıñ muzıka sanatında qullanılğan edi. Bundan soñ davulnıñ başqa bir çeşiti olğan zilli davul taqımlarda qullanılmağa başlandı. O, birincisinden çalğı aletiniñ yuqarı qısmında bir qoşluğan zilnen farqlanır. İcracı onı sol eline bağlanğan ekinci zilnen urar. Davulcınıñ sağ eli çoqmarnen ölçüniñ küçlü parçalarını urar. 20. asırnıñ 80. denelerine qadar toy muzıkacılarınıñ ameliyatında davul qullanılğan edi.
Şimdi «Qırım» folklor taqımınıñ çalğı taqımınıñ terkibinde zilli davul ve bazıda çubuqlı davul qullanılır. Qırımtatar halq icra sanatı tarihında Murtaza usta, Vari usta, Ali usta, Memet Aşırov kibi adlar qayd etildi. 20. asırnıñ ortasından berli Rasim Mustafayev, Dilâver Halilov, Repan Ablâlimov, Enver Seitumerov (Özenbaş) kibi muzıkacılar ananelerni devam ettire ediler. Zemaneviy davulcılar arasında Rustem Ziyadinov, Ayder Kakuru, Nafe Bekirova bar.