KLÂRNİK, KLÂNİK (klarnet).KLÂRNİK (qırımtatar çalğıcıları ve halq arasında qullanılğan bir isim) – ağaçtan yapılğan nefesli qamış tilli çalğı aleti. Tasarım hususiyetleri sebebi ile keñiş ses alanğa, yımşaq ve necip seske saip, teknik nazarından ilerilgen, virtuozlı bir alettir. Keşf etüvini 18 asırnın başları ile bağlaylar. Alemge keñiş yayınlanğan. Klarnet dünya medeniyetinde ortağa çıqmadan evel ağaç ve bambuk osümliklerinden yapılğan oña tuvğan olğan «tilli qaval» gruppasına dair halq çalğı aletleri qullanılğan. Keñiş bir coğrafi dağılımğa saip ediler: Avropa, Cenüp-Şarq, Orta ve Cenüp Asiya. Ekseriyette Polesye ve Hutsul velâyetlernin bölgeviy ananeleri ile bağlı Ukraina halq icracılıq sanatına «halq klarneti» adlı bir alet hastır.
Etnik ananeler ile qadimiy bir alet şekilinde doğğan klarnet, evrimden soñ yañı bir qıyafet ile ğayrıdan halq çalğısına nufüs etmege başladı ve menbalarnı yañı bir tarzda akis ete. Tarihçe Qırımnıñ yerli ealisinin çalğı medeniyet saasında da olğan şey budır. 19 asırdan itibaren, klarnet yavaş-yavaş qaval ve zurnanın yerini alaraq, qırımtatar halq aletlerinden ibaret olğan çalğı toplulıqlarına kirmege başladı.
Bu da daa evel qaval zurnalar ile icra etilgen halq muzıka orneklerinin bir arağa ketirgen klarnet repertuarının şekillenmesine yol açtı. «Er dilde bitmez», Taqsim «Qara köz», «Beyim odaman», «Qaba», «Qalabalıq» ve saire, klarnet tınısını pekitken halq ezgilernin tam cedveli degildir. Qaval repertuarını menimseme ceryanında muzıkalı numünelernin nağme çizgisi tasarına da közge çarpqan tesirni koremiz. Ozünden evel qullanılğan aletlerge kore, pek çoq ekseriyetke malik olğan klarnet, em muzıkalı, em de bediylik nazardan halqta muzıkanıñ fezalı tessiturlı qabulıvını keñleştirdi. Klarnet sesinde instrumental muzıkanıñ nağmesi murekkep ornekli çizgiler ile daa keñiş bir ses alanında ortağa çıqa.
Klarnetnin qırımtatar medeniyetinde bar olğanı butün devir boyunca, icracılar çeşitli klapanlı mekanik sistemlerine malik olğan aletlerni qullandılar. Başlanğıç devirde ve 20 asırnıñ ilk yarısında klarnet Alman sisteminde yañğıradı. Daa soñraki yıllarda qırımtatarları ihtisasiy muzıkalı tasil almağa başlağanları ile, tasil muessiseleri Frenkistan sistemi olmasını talap ettiler. Boyleliknen qırımtatar muzıkasını Alman sisteminde çalınması qolaylığına rağmen, çalğıcılar arasında Frenkistan sistemleri ile klarnetler tarqaldı. 20 asırnın soñuna qadar esasen maqsus bir muzıkalı tasil almağan çalğıcılar tarafından çalınmağa devam etken Alman sistemi Frenkistan sisteminen yan yana qullanıldı. Bugün qırımtatarları Frenkistanlı sistemi klarnetlerde çalmaqtalar ve belli olğanı kibi Sol aenkindeki klarnetni bir sanatçı Alim Kurtmemetov qullana.
Bekir usta, İsmail Mecit, Memet Abibullayev, Abduraim Denşayev kibi çağı ustaları sayesinde klarnet qırımtatarlarnın medeniyetinde pekitilgen. Alim Osmanov, Rustem Gvardiya, Server Mambetov, Enver Seyitumerov (Ozenbaş) kibi sanatçılarnın ellerinde inkişaf devam etti. Soñki nesilniñ zemaneviy klarnetçilerden halq icracılığı ananelerni Arsen Osmanov, Eldar Ahmedov, Alim Kurtmemetov, Ridvan Ganiyev devam etkenlerdendir.