Çoq yıllık keçirilgen atiqiyat araştırmalar sonucuda, suvarma kirametlerniñ müim bir toplamı toplandı. Kiramet, şeffaf, renksiz bir sırnnen sılandı ve bu sır, pişirilen soñ parlaq camğa oşağan bir alğa keldi. Çamur, kvarts kumu ve yaqınğan qurşun, bazen halay qarışınen, suvarma terkipke kirildi.
Ornamental alanı bir türlü merkezli oyulğan çizgilernen bir qaç yolaqqa bölüngende, bir türlü merkezli ornamental tiziliş ve alanı oyulğan çizgilernen bir qaç qısımğa bölüngende radiallı has ola. Serbest tiziliş çoq siyerek rastkele. Anatoliy Jakobson, radial ornamentleşme usulınnı Kavgaz ananelerinen bağladı. Endeseviy, üslüpleştirgen nebatiy, nebatiy-endeseviy ve quş resimleri kibi bediiy, savutlarnı yaraştırmaq içün eñ tarqalğan motivlerdir.
Esas usullardan biri, endeseviy ve nesbatiy yaraştırmasınıñ bir tertibi oldı. Suvarma kirametleri, ayırılğan mahsullarnı içerir: aşhane ve masa savutları, mahsus amaçlı savutlar ve mahsullar, tamğalı ornamentli savutlar ve çeşit şekiller: kasalar, tabaqlar, çannaqlar, fincanlar, kuplar, çölmekler; mahsus amaçlı mahsullar – qapaqlar, şemmalar, şamdanlar, albarello yani ilâchaneli savutlardır.
Kasalar, adetince tipik bir şekilge saiptir ve sadece tacçıq şeklinde faqlılıq kösterirler. Alqaviy sini üzerinde, tögereklengen kenarlı, hafifçe içe doğru egmeli, qılıy qıyralğan ya da tögereklengen tacçıqnen bitirilgen yarı kürre şeklindeki bir kevdedir.
Dos-doğru tik kenarlı kasalar daa az rastkeleler. Kasalarnıñ büyüklikleri aman-aman aynıdır: yükseklik 6,6-8, tacçıq diametri 15,5–15, alqaviy sini – 5,4–6,2 smdir. Bütün kasalar içinde angoblu (sadece kenar tışında) ve suvlamanen sılanğandır. Kasanıñ sadece köründen qısmı ve tüp ortası içinde yaraştırıldı. Tışarıdan, kenar adetince yeşil renkli suvarmanen saplı oldı. Kenarlarında oymanın yaraştırılğan kasalar da bulunmaqtadır.
Tapılmalarğa köre, miqdar münasebette tabaqlarnıñ sayısı kaselerniñ sayısından daa azdır. Kevdeniñ hafif qabarıq ya da aman-aman dos-doğrudır. Keniş kenar, bir qıyışıqnen qayd etilgen içe doğru egimli ya da köterilgen bir kenarnen ufqiydir. Alqaviy sini kasalardakinen aynıdır, adetince daa alçaqtır.
Çanaqlar, tabaqlarnen aynı şekilge saiptir ve biraz daa büyüktir ve çanaqlarnıñ alannınnı toldurğan daa renkli ve zengin bir ornamentke saiptir. Yükseklik – 9, tacçıqnıñ diametri – 30 smdir.
Ayrıca savuttaki alqaviy sinileri üzeride keniş açıq ve teren kasalar bulunmaqtadır. Sadece bir tış kenarnen faqlılıq kösterirler: bazı allarda yukarıda kenişlegen ve festonlu bir uçnen bitken dos-doğrudır, digerlerinde duvar tiktir ve kenardan tış tarafına ayrılırlar. Kiçik, ince divarlı alqaviy şeklindeki siniler üzerinde kasalardır. Yarı kürre kevde, ince, keskin uçlu tacçıqtır.
Çölmeklerniñ eki çeşiti rastkeline. İlk, keniş boğazlı, bir alqaviy sini üzerinde ekikonuslu ya da tögereklengen kevdeki tek saplıdır. Tış tarafı, anagoblu üstünen yaraştırılğandır. Ekinci, çölmek-çaynik, tar ağızlı, tek saplı, üst qısımda yeşil suvarmanen qaplıdır.
Sofra kirameti bir qaç sınıflarğa bölüne.
Renksiz suvarmasınen ve angoblu sır altındaki yazısı kirameti. Bu kiramet sınıfı, diger sınıflarğa köre az tapılma sayısınen temsil etilmektedir. Savut qurulğan üstüne, doğrudan-doğru angob yazısı sılanğanıñ sebebinden, resim relyefli ve eki rekli oldı, çünki beyaz angob qara renkli çanaqqa qarşı açıq-aydın ayrıla ve suvarma içinden yarıqlata. Yaraştırma umumiy renki, bu parçalarnıñ farklı renklerine köre deñişti. Yaqın Şarq ve Kavkazdan anogoblu sır altındaki yazısı alınıp, Kiçik Asiyanıñ ğarbiy yalılardaki eserlerde ve Qırımda XV-XVIII asırlarda taqalındı.
Ekinci sınıf, yeşil suvarmasınen ve angoblu sır altındaki yazısı kirameti. Suvarma renkiniñ parlaqlığı ve toyğunlığı, suvarma boyasınıñ terkibine qoşulğan baqır oksit miqtarınen bağlıdır.
Üçüncü sınıf, yeşil suvarmasınen ve angoblu üst ve alt qat bir-birine yapıştıran malzemede oymasınen kiramettir. Sgraffito usulunen yaraştırılğan kiramet, angob yazısınen yaraştırılğan kirametlerden sayıca üstündir. Angoblu arqa fondaki suvarmanıñ renki angobsuz resim çizgilerinen yaratılğan kontrastlıq ve eki renkli tiziliş, qalın ve ince gravür çizgileriniñ birleşüvi yüzünden daa da ifadeli alğa keldi.
Qalın çizgilernen ana motivni ve ince çizgilernen ilâve qısımlarnı yapma usulı sıq-sıq qullanılğan edi. Bu kiramet sınıfınıñ parçaları arasında endeseviy ve nebatiy örneklerden yaraştırılğan kasalar, tabaklar, çölmekler bulunmaqtadır.
Dörtünci sınıf, qave renkli suvarmasınen ve angoblu üst ve alt qat bir-birine yapıştıran malzemede oymasınen kiramettir. Bu kiramet sınıfnıñ çeşiti adetince kasalar ve çanak şeklindeki kuplarnen temsil etilmektedir. Ornamentta endeseviy ve nebatiy motivleriniñ birleşüvi eñ sıq tertiptir. Romb ağınıñ en tarqalğan motividir.
Beşinci sınıf, sarı ve sarı-yeşil suvarmasınen ve angoblu üst ve alt qat bir-birine yapıştırğan malzemede oymasınen kiramettir. Suvarma qatınıñ qalınlığa ve angob renkine köre, bular, savut qapağınıñ yarıq sarı farklı renkler ya da renksiz renkleri oldılar. Baqır oksitnen hafif boyalanğan suvarma, sarı-yeşil bir renkli oldı. Onıñ çeşiti ornamentli kirametlerden farqlı olmadı, ancaq adetince kasalar ve fincanlarnen temsil etilmekte.
Altıncı sınıf, sarı ve sarı-yeşil suvarmasınen ve angoblu oymasınen yaraştırılğan kiramettir. Kasalar, tabaqlar, qapaqlar ve kuplar eñ sıq rastkeleler. Ornamental tizilişi içün radial ve bir türlü merkezli usullar has olalar. Savutlar, eñ qolay endeseviy şekillernen yaraştırılğandir.
Yedinci sınıf, quş resimlernen angoblu üst ve alt qat bir-birine yapıştıran malzemede oymasınen sgrafito tehnikada yapılğan kiramettir. Qave renkli ve sarı yeşil suvarmanen qaplı mono- ve polirenkli mahsullardır. Bu kiramet sınıfınıñ tapılmalarınıñ sayısı azdır. Tehnik hususiyetler, çanaqnıñ renki, çamur keyfiyeti, mahsullarnıñ şekli, suvarma ve boya gamması, ornamentleşme motivleri aynı zamanda bu kirametni yerli işlep çıqarma mahsullarına ketire.
Aşhane suvarma kirameti, tek bütün savutlarnen temsil etilmektedir.
Has amaçlı suvarma kirametidir.
Has amaçlı suvarma kirametleri sınıfındaki mahsullar taqımı azdır. Qapaqlar, dos-doğru ya da ayırılğan mayalıqlı kenarlı azmı-çoqmı ifade etilgen yarı kürre şeklindeki kevdesine saiptir. Qapaqnıñ kenarınıñ tübünen, qapaqnıñ daa sıq yantayması içün oyuçıq açıldı. Qapaqnıñ tış üstüsü sır altı yazılı ve oyma ornamentili suvarmanen qaplanğandır.
Turmuşta, bir qaç şekillerde şemmalar qullanıldı: alçaq, kenardaki melte içün bir mehannizmli keniş açıq kasalar, yalpaqlı tüplü ve yüksek monolitik ayaq üzerinde açıq kasalardır. Er eki fincanıñ içi yeşil suvarmanen qaplıdır. Qullanımda yüksek ayaqlı eki qatlı şamdanlar oldılar. Onıñ orta qısmına, ilk qatqa, say bir fincan tepsi pekitilgen ve ekinci qat, mum içün kiçik bir kasasınen bitirdi. Er eki fincannıñ içi yeşil suvarmanen qaplıdır.
Merekep savutı, savurma kirametniñ sınıfıdır. Ölçüleri: yükseklik 4-ten 8 smge qadar, omuzlarğa köre mahsullarnıñ diametri 8 smge qadar, ağıznıñ diametri 2-3 sm, bu çeşit savut oquv yurtunda yazma, üsnühat ve resim dersleride merkep ve boya içün qullanılğan edi.
Rustem Skibin (ressam-kirametçi) ve Guro-Tayir Yulianıñ (ressam) ‚Qırımtatar kirametiniñ peyda oluvı, meydanğa kelüvi, deñişmeleri‘ adlı bir maqaleniñ malümatqa atıf etilerek.